Báo động nước ngầm Hà Nội bị nhiễm bẩn

An ninh thủ đô, ngày 11/08/2008

Khảo sát mới nhất về diễn biến động thái nguồn nước ngầm của Hà Nội vừa được Bộ Tài nguyên và Môi trường công bố. Theo đó, nguồn nước ngầm của Hà Nội không chỉ đang ngày một suy kiệt mà còn bị đe dọa ô nhiễm nặng bởi những chất độc hại nguy hiểm như amoni, asen...

Phía Tây cạn, phía Nam ô nhiễm

Theo khảo sát trong 3 tháng đầu năm của Bộ Tài nguyên và Môi trường, do lượng nước khai thác từ nguồn dưới đất tăng liên tục dẫn đến sự hạ thấp ở một số nơi có lượng khai thác mạnh. Điển hình là khu vực phía Nam thành phố nơi có 11 nhà máy nước khai thác nước dưới đất. Sự khai thác quá mức ở khu vực phía Nam đã khiến hình thành phễu hạ thấp mực nước biểu hiện khá rõ theo chiều sâu. Theo Bộ TN-MT, Hà Nội là vùng nước nhạt, kết quả phân tích thành phần hóa học nước dưới đất cho thấy trong cả hai tầng vùng Hà Nội có giá trị cao hơn giới hạn cho phép. Trong đó, chủ yếu là hàm lượng amoni, asen và hàm lượng hữu cơ.

Các yếu tố này đang có xu thế tăng theo thời gian cả về hàm lượng và diện tích phân bố, tập trung chủ yếu tại những khu vực các nguồn có khả năng gây ô nhiễm cao như bãi rác thải, khu công nghiệp, ở những vùng mực nước hạ thấp sâu, nơi tập trung chứa lượng nước thải lớn phía Nam Hà Nội như Thanh Xuân, Thanh Trì, Hoàng Mai, Từ Liêm, Gia Lâm và Long Biên. Tại khu vực phía Tây thành phố, trước đây là tỉnh Hà Tây, khảo sát trong 3 tháng đầu năm 2008 của Bộ Tài nguyên và Môi trường cho thấy, do phục vụ phát triển kinh tế, xã hội, nhu cầu dùng nước tăng, lượng nước khai thác từ nước dưới đất tăng dẫn đến sự hạ thấp mực nước ở một số nơi có lượng khai thác mạnh.

Điển hình là khu vực Hà Đông. Kết quả quan trắc mực nước tại hai công trình quan trắc bố trí vào khu vực khai thác nước dưới đất khối lượng lớn (Nhà máy nước Hà Đông) cho thấy, mực nước có xu thế giảm với biên độ khoảng 0,47m/năm. Cũng tương tự như khu vực phía Nam, nước dưới đất vùng phía Tây đa phần nhạt, trừ các huyện Phú Xuyên, Thường Tín. Đáng chú ý, kết quả phân tích thành phần hóa học nước dưới đất cho thấy một số huyện như Đan Phượng, Hoài Đức, Thanh Oai, Hà Đông có hàm lượng asen và amoni cao. 

Trông chờ vào...nước mặt

Bên cạnh việc bị khai thác quá mức, quá trình bê tông hóa bề mặt, khoan thăm dò bừa bãi, không trám lấp các giếng cũ đã ảnh hưởng nghiêm trọng tới trữ lượng và sự trong lành của nguồn nước ngầm. Theo Bộ TN-MT, công tác khai thác nước dưới đất cần được kiểm soát và có chế độ khai thác, đặc biệt tại các bãi giếng đang khai thác cũng như có quy hoạch khai thác hợp lý để bảo vệ tài nguyên nước dưới đất và môi trường.

Tại Hà Nội, tuy đã có quy định về quản lý khai thác nước dưới đất nhưng người dân và doanh nghiệp thường bỏ qua các quy định này. Tình trạng vi phạm là khá phổ biến, ngay cả doanh nghiệp Nhà nước cũng mắc lỗi. Cũng theo Bộ TN-MT, bên cạnh việc thắt chặt quản lý khai thác nước dưới đất, giữ gìn diện tích mặt nước, ao hồ, việc giảm tải khai thác nước ngầm cũng phải được xem xét nghiêm túc. Tuy nhiên, nước mặt ở Hà Nội hiện đang ô nhiễm nghiêm trọng. Không chỉ các con sông ở khu vực trung tâm như Kim Ngưu, Lừ, Sét... mà các con sông ở khu vực phía Tây như sông Nhuệ, sông Tích cũng đang đứng trước nguy cơ ô nhiễm nặng.

Do đó, giải pháp có thể chấp nhận trong giai đoạn trước mắt là lấy nước mặt từ xa để cứu nước ngầm Hà Nội. Hà Nội đã xác định 2 nguồn (nước mặt sông Hồng và sông Đà) để cung cấp cho Hà Nội trong vài năm tới. Mới đây, nước sạch từ Nhà máy nước sông Đà đã chính thức hòa mạng lưới của thành phố Hà Nội. Theo Tổng Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu xây dựng Việt Nam (Vinaconex), theo kế hoạch, sẽ có 50.000 khách hàng tại Khu đô thị Trung Hòa-Nhân Chính và khu vực Tây Nam Hà Nội được sử dụng nguồn nước sạch từ Nhà máy nước sông Đà. Với tổng công suất giai đoạn I khoảng 300.000m3/ngày đêm, mức tiêu thụ ban đầu như trên là rất khiêm tốn.

Đương nhiên, chủ đầu tư rất muốn mở rộng địa bàn cung cấp nước sạch. Tuy nhiên, nước sạch đã có song muốn chuyển tới người tiêu thụ lại cần hệ thống mạng lưới cấp nước của thành phố. Với áp lực nước cực lớn từ nhà máy, không phải hệ thống đường ống nào cũng chịu nổi. Do đó, để có thêm khách hàng dùng nước mặt sông Đà, giảm áp lực khai thác nước ngầm, thành phố vẫn đang khẩn trương đầu tư cải tạo và mở rộng hệ thống mạng cấp nước tới những địa bàn khác.