Thiennhien.Net, ngày 18/8/2008
Các nhà môi trường ở Thái Lan đang phản đối kịch liệt việc Uỷ ban Sông Mê Kông (MRC) bảo vệ cho các đập thuỷ điện của Trung Quốc v́ cho rằng sự vận hành của các đập nước ở Trung Quốc chính là nguyên nhân gây ra t́nh trạng lũ lụt nghiêm trọng ở các tỉnh miền Bắc và Đông Bắc Thái Lan trong tuần qua. Đợt lũ này được xem là tồi tệ nhất trong ṿng 100 năm trở lại đây trên lưu vực sông Mê Kông.
Trận lũ này đă tàn phá nặng nề các tỉnh, thành phố Luong Phrabang, Vientian của Lào, và các tỉnh Chiang Rai, Nan, Loei, Nong Khai, Mukdahan của Thái Lan từ đầu tuần qua.
Nhưng theo phát ngôn viên của MRC lại cho rằng: “Mực nước trên sông Mê Kông hiện nay hoàn toàn là kết quả của các điều kiện khí tượng thuỷ văn chứ không phải là do việc xả nước của các đập thuỷ điện ở Trung Quốc. Lượng nước dự trữ trong các hồ chứa này quá nhỏ để có thể gây ra ảnh hưởng đối với t́nh trạng lũ lụt trên sông Mê Kông”.
Trong khi đó lượng mưa trong mùa mưa năm nay tăng đột biến so với trung b́nh hàng năm đă làm băo hoà khả năng dẫn nước của ḍng sông. Cùng với đó là cơn băo nhiệt đới Kammuri xảy ra từ ngày 08-10/08 vừa qua đă làm t́nh trạng ngập lụt càng thêm nghiêm trọng.
Quan điểm này cùng với
quan điểm của chính phủ Thái Lan. Thủ tướng Samak Sundaravej và Bộ Tài
nguyên Nước đều cho rằng lũ trên sông Mê Kông không liên quan đến hoạt động của
các đập thuỷ điện ở Trung Quốc mà do lượng mưa quá lớn trong thời gian qua.
Thanade Dawasuwan, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên Nước Thái Lan cho biết mực nước
trên sông Mê Kông tăng lên hơn mọi năm là do sự tăng cung cấp nước từ các nhánh
phụ của sông. C̣n việc đổ lỗi cho Trung Quốc về t́nh trạng lũ lụt mà không có
bằng chứng xác đáng chỉ làm ảnh hưởng xấu đến mối quan hệ ngoại giao giữa hai
nước.
Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận rằng: “Bộ Tài nguyên Nước Thái Lan cũng chỉ có rất ít thông tin về việc vận hành các đập nước của Trung Quốc. Trung Quốc không phải là thành viên của Uỷ ban Sông Mê Kông, do đó cơ quan này không thể bắt buộc họ công khai thông tin. Tuy nhiên, chúng tôi sẽ cố gắng t́m kiếm sự hợp tác của họ và sớm tiết lộ được những thông tin mà chúng tôi có thể”.
Trái ngược với quan điểm của các nhà lănh đạo, người dân địa phương và các nhà hoạt động môi trường lại cho rằng các đập nước của Trung Quốc đă góp phần làm cho t́nh trạng lũ lụt trên sông Mê Kông thêm nghiêm trọng.
Trung Quốc đă xây dựng ba đập nước quy mô lớn trên sông Mê Kông, là Manwan, Dachaoshan và Jinghong. Trong đó, đập Jinghong vừa mới được hoàn thành hồi tháng 6 vừa qua.
Những người dân địa phương và các nhà môi trường ở đây cho rằng chính các đập thuỷ điện và việc cho nổ các ḥn đảo nhỏ để dọn đường cho các con tàu chở hàng hoá thông thương trên sông Mê Kông là nguyên nhân làm cho mực nước trên sông Mê Kông lên xuống bất thường.
Montree Chantawong, điều phối viên chiến dịch của Tổ chức bảo vệ môi trường sinh thái (TERRA$), nói rằng, t́nh trạng lũ lụt nghiêm trọng xảy ra gần đây chính là bằng chứng cho thấy các đập nước của Trung Quốc đă không thể ngăn lũ trên các nhánh sông như chính phủ Trung Quốc đă từng tuyên bố.
Mặc dù không thể nói một cách chắc chắn rằng các đập nước của Trung Quốc phải chịu trách nhiệm về t́nh trạng ngập lụt trên sông Mê Kông, nhưng chắc chắn một điều là chúng đă góp phần thay đổi rất lớn hệ sinh thái và chế độ thuỷ văn trên ḍng sông này.
Trong khi vấn đề vẫn đang được tranh căi, cơ quan pḥng chống thảm hoạ ở Nong Khai, Thái Lan đă thông báo hiện nay tỉnh này đang có ba huyện phải chịu ảnh hưởng nặng nề của lũ sông Mê Kông, gây thiệt hại nghiêm trọng cho người dân và các vùng sản xuất nông nghiệp.
Bộ Thuỷ lợi Hoàng gia Thái Lan cũng cho biết, mặc dù nước lũ ở Chiang Rai, Nan và Loei đă bắt đầu rút xuống, nhưng t́nh h́nh ở Nong Khai vẫn c̣n rất tồi tệ.
Và dù nguyên nhân là ǵ đi nữa th́ nước lũ trên sông Mê Kông năm nay sẽ đạt mức cao nhất trong ṿng 100 năm trở lại đây. Việt Nam nằm ở hạ nguồn của con sông này, do đó chúng ta cần phải chuẩn bị thật tốt công tác pḥng chống lũ lụt để đối mặt với một mùa lũ lịch sử.
Lũ trên sông Cửu Long
Hiện nay, mực nước thượng nguồn sông Mê Kông tại Lào và Cam-pu-chia đă lên đỉnh, do đó mực nước đầu nguồn sông Cửu Long cũng đang tăng lên nhanh chóng. Dự báo, đến ngày 26/08/2008, mực nước trên sông Tiền tại Tân Châu có khả năng lên mức 3,6m (ở mức báo động II). Đến ngày 28/08/2008, mực nước trên sông Hậu tại Châu Đốc có khả năng lên mức 3,0 m (ở mức báo động II).
Ngày 17/08, Ban chỉ đạo pḥng chống lụt băo Trung Ương đă có Công điện gửi các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long về biện pháp đối phó với t́nh h́nh lũ lụt, cần di dời dân cư ở ven sông, kênh rạch có nguy cơ sạt lở để đảm bảo an toàn, chuẩn bị các phương án sản xuất khi có lũ…
Nguyễn Giang tổng hợp