Nước ngầm... nỗi lo ô nhiễm

Báo Đời sống và pháp luật, ngày 14/05/2008

Ở nước ta, nguồn nước ngầm có trữ lượng tương đối dồi dào và có chất lượng tốt, tuy nhiên việc khai thác nước ngầm không hợp lý hiện nay đã và đang khiến cho trữ lượng nước ngầm bị giảm sút nghiêm trọng thậm chí có nguy cơ bị ô nhiễm. Với tốc độ công nghiệp hoá, diễn ra mạnh mẽ trong những năm qua đã khiến nguồn nước mặt bị thu hẹp, thêm vào đó là việc xả chất thải vào nguồn nước gây ô nhiễm nước mặt, chất lượng nước mặt không còn đáp ứng được yêu cầu sử dụng cho mục đích sinh hoạt. Vì vậy, người dân đã chuyển hướng sang sử dụng nước ngầm thay cho nguồn nước mặt. Phải thừa nhận việc đưa vào sử dụng nước giếng khoan đã đem lại nhiều lợi ích. Ngoài phục vụ nhu cầu sinh hoạt của người dân thì các doanh nghiệp cũng có nhu cầu sử dụng nước ngầm phục vụ sản xuất. Việc khai thác nước ngầm cần được thực hiện khoa học, đúng trình tự, như vậy mới bảo đảm khai thác được nguồn nước, bảo đảm chất lượng và tránh các vấn đề có thể xảy ra trong quá trình khai thác như: sụt lún đất, khoan không đúng tầng nước... Hiện nay, có rất nhiều cơ sở, nhóm người hành nghề khoan nước dưới đất (khoan giếng). Nhưng phần lớn những người thợ khoan giếng không có kiến thức về địa chất, thuỷ văn hay tối thiểu là được đào tạo về sử dụng máy móc, thiết bị. Họ thực hiện công việc dựa trên kinh nghiệm với đồ nghề gồm có một cái máy nổ, mội vài mũi khoan, mấy chục mét ống nước và một số dụng cụ khác. Theo quy định, để hành nghề khoan giếng, các tổ chức phải được cấp giấy phép hành nghề nhưng cho tới nay các cá nhân, nhóm hành nghề hầu như chưa được cấp phép khai thác nước ngầm. Số lượng giếng khoan khai thác nước ngầm vẫn tăng lên hàng ngày.

Thiếu hiểu biết về vai trò, tầm quan trọng và những nguy cơ có thể xảy ra đối với nước ngầm như: cạn kiệt, ô nhiễm... khiến một bộ phận không nhỏ người dân và các cơ sở sản xuất, kinh doanh chưa có ý thức trong việc khai thác và sử dụng nước ngầm. Việc khai thác, sử dụng nước ngầm bừa bãi, lãng phí đang diễn ra phổ biến ở nhiều nơi khiến mực nước ngầm đang bị sụt giảm, khả năng khai thác hạn chế. Khai thác nước ngầm không hợp lý ngoài việc làm cho nước ngầm bị sụt giảm về trữ lượng còn khiến nguy cơ ô nhiễm nước ngầm từ nước mặt tăng lên. 

Nếu tình trạng khai thác, sử dụng nước ngầm lãng phí không được cải thiện thì việc thiếu nước ngầm phục vụ sản xuất, sinh hoạt là điều tất yếu xảy ra. Bởi thế, việc khai thác và sử dụng nước ngầm cần được quản lý chặt chẽ hơn. Các văn bản pháp luật quy định về việc khai thác, sử dụng nước ngầm đã được ban hành nhưng những hiểu biết của người dân về nước ngầm còn rất hạn chế bởi nhiều lý do khác nhau và cũng chính sự thiếu hiểu biết đó sẽ đẩy nước ngầm tới nguy cơ bị khai thác quá mức, cạn kiệt và ô nhiễm. Để việc khai thác, sử dụng nước ngầm hiệu quả hơn, các cấp chính quyền và các  ngành chức năng cần tuyên truyền sâu rộng về vai trò, tầm quan trọng của nước ngầm và những nguy cơ có thể xảy ra đối với nước ngầm, đồng thời cụ thể hoá các quy định, trong đó có quy định về định mức thu phí sử dụng tài nguyên nước. Bên cạnh đó cũng cần kiên quyết xử lý các cá nhân, hộ gia đình, tổ chức vi phạm các quy định về khai thác, sử dụng nước ngầm.

Quốc Luật