BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG CỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG ------------

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc --------------

THÔNG BÁO

VỀ CHUYẾN CÔNG TÁC CỦA ĐOÀN KIỂM TRA VỀ MÔI TRƯỜNG 
TẠI TP. HỒ CHÍ MINH ĐỐI VỚI MỘT SỐ LÔ HÀNG PHẾ LIỆU NHẬP KHẨU 
SAI QUY ĐỊNH THEO QUYẾT ĐỊNH SỐ 03/2004/QĐ-BTNMT CỦA BỘ TRƯỞNG 
BỘ TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG NGÀY 2/4/2004

 

Trong thời gian gần đây, một số doanh nghiệp đã cố ý hoặc vô tình nhập khẩu phế liệu, phế thải độc hại gây ô nhiễm môi trường. Đặc biệt là các phế liệu thuộc nhóm nhựa đã được nhập ồ ạt vào các cảng của TP.Hồ Chí Minh khiến dư luận hết sức quan tâm và lo lắng. Đứng trước thực trạng này, ngày 23/6/2004, Văn phòng Chính phủ đã có công văn số 3166/VPCP-KG về việc nhập khẩu phế liệu, phế thải gây ô nhiễm môi trường, yêu cầu Bộ Tài nguyên và Môi trường tổ chức kiểm tra, xử lý kiên quyết các trường hợp vi phạm và báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả thực hiện.

Thực hiện công văn của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài nguyên và Môi trường đã giao cho Cục Bảo vệ môi trường chủ trì, phối hợp với các cơ quan liên quan tổ chức đoàn thanh tra, khảo sát tại TP. Hồ Chí Minh một số lô hàng phế liệu nhập khẩu sai quy định.

Ngày 7/7/2004, Đoàn công tác liên ngành do Q. Cục trưởng Cục Bảo vệ Môi trường làm trưởng đoàn đã đến làm việc tại TP. Hồ Chí Minh. Tham gia đoàn có đại diện của Vụ Khoa giáo (Văn phòng Chính phủ), Vụ Xuất nhập khẩu (Bộ Thương Mại), Vụ Thẩm định và Đánh giá tác động môi trường, Thanh tra Bộ Tài nguyên và Môi trường, Hiệp hội Nhựa Việt Nam và Công ty Nhựa Việt Naṃ Về phía địa phương có đại diện Sở Tài nguyên và Môi trường TP. Hồ Chí Minh, Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh và một số doanh nghiệp.

Sau khi làm việc với lãnh đạo Sở Tài nguyên và Môi trường TP. Hồ Chí Minh và lãnh đạo Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh, Đoàn đã đến khảo sát tại 4 địa điểm: Tân Cảng, Cảng ICD Transimex, Cảng VICT và Cơ sở gia công nghiền mảnh chai nhựa phế liêu của Công ty Sản xuất-Kinh doanh-Xuất nhập khẩu quận 8.

Theo báo cáo của Sở Tài nguyên và Môi trường TP. Hồ Chí Minh, hiện nay đã có 131 hồ sơ xin nhập phế liệu về làm nguyên liệu sản xuất thuộc 3 nhóm giấy, nhựa và kim loại  đã được kiểm tra về mặt môi trường. Trong đó nhóm phế liệu giấy, kim loại đều được thông qua dễ dàng. Riêng 19 hồ sơ thuộc nhóm nhựa đã được Sở Tài nguyên và Môi trường TP. Hồ Chí Minh kiểm tra tại cảng có 4 hồ sơ vi phạm quy cách. Trong 4 lô hàng này, phần lớn nhựa phế liệu được nhập về với nhiều dạng khác nhau, trong đó chủ yếu là các loại bao bì nhựa đã qua sử dụng như chai đựng nước giải khát các loại (Coca cola, Pepsi, Lemonlime, 7up̣); Các loại chai nhựa, bình nhựa được thu gom, phân loại từ chất thải sinh hoạt có chứa chất thải nguy hại, vi khuẩn gây bệnh (chai đựng chất tẩy rửa, các loại chai dùng cho mỹ phẩṃ) và Nylong dạng tấm, túi không rõ nguồn gốc. Tất cả các loại phế liệu trên đều không đúng với quy cách được quy định.

Báo cáo của Sở Tài nguyên và Môi trường TP. Hồ Chí Minh và Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh cũng cho biết: Một số doanh nghiệp đã̉ nhập khẩu các mặt hàng cấm như lốp xe cũ, amiang amphibol. Cơ quan Hải quan đã ra quyết định xử lý vi phạm, buộc các tổ chức cá nhân vi phạm phải khắc phục hậu quả. ̣ Nhưng cá́c doanh nghiệp vi phạm cố tình trốn tránh trách nhiệm, nhiều lô hàng vi phạm lưu lại cảng gây ô nhiễm môi trường (có lô hàng đã nằm tại cảng hơn 1 năm).

Tại 3 cảng trên địa bàn Thành phố, kiểm tra 8/13 contener chứa phế liệu, phế thải nhựa nhập khẩu vi phạm quy định đang bị tạm giữ cho thấy tất cả các lô hàng trên đều vi phạm về chủng loại phế liệu. Một lô hàng vi phạm cả về khai báo hàng hoá sai. Các lô chai nhựa thể hiện chỉ mới được phân loại ở mức tách riêng rác thải nhựa với các rác thải khác, tiềm ẩn nhiều loại tạp chất chưa xác định rõ ràng.

Tại Cơ sở gia công nghiền mảnh chai nhựa phế liệu của Công ty Sản xuất-Kinh doanh-Xuất nhập khẩu quận 8, Đoàn cũng nhận thấy lô hàng nhựa phế liệu nhập khẩu để gia công của cơ sở này có nhiều chai nhựa đựng nhiều chất lỏng khác nhau chưa được rửa sạch. Cơ sở gia công sản xuất không đảm bảo vệ sinh môi trường, nhất là ô nhiễm bụi (có thể chứa vi khuẩn, tạp chất từ các chai nhựa chưa được rửa sạch ảnh hưởng đến sức khoẻ của người lao động).

Sau khi kiểm tra thực tế các lô hàng và xem xét các tài liệu liên quan, Đoàn đã sơ bộ có một số kết luận và kiến nghị về các giải pháp giải quyết, đề nghị UBND Tp. Hồ Chí Minh cương quyết xử lý vi phạm theo pháp luật. Đối với Cơ sở sản xuất của Công ty Sản xuất-Kinh doanh-Xuất nhập khẩu quận 8, Đoàn kiến nghị các cơ quan chức năng không cho Cơ sở được tiếp tục nhập khẩu phế liệu như 499,6 tấn nhựa phế liệu đã được thông qua. Lượng nhựa phế thải sau khi được gia công phải tái xuất toàn bộ  và chấm dứt ngay việc nhập loại phế thải này vào Việt Nam.

Qua thực tế vụ việc tại TP. Hồ Chí Minh và một số nơi khác cho thấy có hiện tượng các doanh nghiệp lợi dụng danh nghĩa nhập khẩu phế liệu để nhập khẩu các mặt hàng cấm như lốp xe cũ, nhựa phế thải, amiăng amphibol. Mặc dù các cơ quan chức năng (Cục Hải quan TP. Hồ Chí Minh, Sở Tài nguyên và Môi trường̣) đã tiến hành xử lý kịp thời nhưng có thể thấy rằng hiệu lực xử lý cưỡng chế các doanh nghiệp vi phạm chưa cao, chưa đủ mức răn đe được các doanh nghiệp vi phạm. Điều này cho thấy Bộ Tài nguyên và Môi trường cần kiến nghị Chính phủ chỉ đạo các Bộ ngành có liên quan và UBND các tỉnh/thành phố có những biện pháp hữu hiệu để cưỡng chế chủ hàng phải thực hiện các Quyết định xử lý, thực hiện xử lý các lô hàng nhập khẩu vi phạm quy định về bảo vệ môi trường ở mức phạt cao hơn theo các chế tài đã được ban hành (Nghị định 121/2004/NĐ-CP và Chương 17, Bộ luật Hình sự năm 1999).

Có thể thấy rằng, trên thực tế Quyết định 03 được ban hành đã tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp chủ động tìm kiếm nguồn phế liệu sử dụng làm nguyên liệu sản xuất. Một mặt, các qui định chặt chẽ của QĐ 03 đã nâng cao vai trò trách nhiệm của các cơ quan Hải quan và cơ quan lý môi trường tại Trung ương và địa phương. Mặt khác, đã giúp cho các cơ quan chức năng phát hiện kịp thời các vụ việc nhập khẩu chất thải trái phép.  

Từ vụ việc trên cho thấy, đối với các vấn đề môi trường được xã hội chú ý quan tâm, vai trò và trách nhiệm của các cơ quan thông tin đại chúng là vô cùng quan trọng, góp phần phát hiện các vụ việc, phối hợp với các cơ quan quản lý chức năng trong việc cảnh báo, đề xuất các giải pháp và giám sát thực hiện việc tuân thủ các quy định luật pháp của Nhà nước trong bảo vệ môi trường của mọi thành phần trong xã hội, nhắc nhở các doanh nghiệp nâng cao ý thức tuân phủ pháp luật phòng ngừa việc lợi dụng nhập khẩu phế liệu để đưa chất thải vào nước ta.  

---

 

CÁC CHẾ TÀI XỬ PHẠT HÀNH VI NHẬP KHẨU PHẾ LIỆU 

GÂY Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG

Việc lợi dụng quy định cho phép nhập khẩu các phế liệu làm nguyên liệu sản xuất trái với QĐ03 cần được các cơ quan chức năng xử lý kiên quyết. Bên cạnh các chế tài xử phạt của Tổng Cục Hải quan, Chính phủ cũng đã quy định những hình thức xử phạt nghiêm khắc đối với những hành vi nhập khẩu phế liệu gây ô nhiễm môi trường, trong đó phải kể đến Nghị định 121/2004/NĐ-CP và Chương XVII, Bộ Luật Hình sự.

Khoảng 1 và 2, Điều 15, Chương II, Nghị định 121/2004/NĐ-CP của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường đã nêu rõ: Phạt tiền từ 2 đến 5 triệu đồng đối với hành vi nhập khẩu, xuất khẩu, quá cảnh, tạm nhập để tái xuất, tạm xuất để tái nhập, chuyển khẩu phế liệu không theo đúng quy định của cơ quan quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường; Hoặc phạt tiền từ 5 đến 10 triệu đồng đối với các hành vi trên mà không được cơ quan có thẩm quyền quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường cho phép. Khoản 5 cũng quy định rõ: Biện pháp khắc phục hậu quả đối với các hành vi vi phạm tại điều này như buộc tiêu huỷ hoặc tái xuất phế liệu hoặc chất thải nguy hại; Buộc phải khắc phục hậu quả.

Điều 185, Chương XVII: Các tội phạm về môi trường, Bộ luật Hình sự số 15/1999/QH 10 đã đưa ra các hình phạt về tội nhập khẩu công nghệ, máy móc, thiết bị, phế thải hoặc các chất không bảo đảm tiêu chuẩn bảo vệ môi trường. Người nào nhập khẩu hoặc cho phép nhập khẩu phế thải không bảo đảm tiêu chuẩn bảo vệ môi trường, đã bị xử phạt hành chính về hành vi này mà còn vi phạm gây hậu quả nghiêm trọng thì bị phạt tiền từ 10 đến 100 triệu đồng, cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 6 tháng đến 3 năm; Phạm tội gây hậu quả rất nghiêm trọng thì bị phạt tù từ 2 đến 7 năm; Phạm tội gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng thì bị phạt tù từ 5 đến 10 năm. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 5 đến 50 triệu đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 đến 5 năm.        

Bên cạnh các hình thức xử phạt cũng cần có các biện pháp đẩy mạnh tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng nhằm giúp cho các doanh nghiệp hiểu rõ hơn về QĐ 03, qua đó không vi phạm các điều khoản theo Quyết định này. Đồng thời cũng cần tăng cường hơn nữa về hiệu lực xử lý các vi phạm cho các cơ quan chức năng như Cục Hải quan, Sở Tài nguyên và Môi trường, nhằm buộc các doanh nghiệp phải khắc phục hậu quả đối với các lô hàng nhập khẩu vi phạm pháp luật ngay từ khi chúng mới vào cửa ngõ nước ta.